Wraz z wejściem w życie w dniu 1 stycznia 2016 roku nowelizacji ustawy Prawo upadłościowe pojawiła się wątpliwość, czy w związku ze zmianą przepisu art. 21 ust. 2 p.u.i.n. osobą odpowiedzialną za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości może zostać obciążony prokurent.


Ww. przepis został zmieniony w następujący sposób: jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo i do prowadzenia spraw dłużnika, i do samego jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami.


Wersja omawianego przepisu przed jego nowelizacją nastręczała podobnych wątpliwości, które musiał rozstrzygnąć Sąd Najwyższy, jednoznacznie stwierdzając: „Prokurent nie ponosi odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a zatem konsekwencji uchybienia obowiązkowi podjęcia stosownych działań i złożenia wniosku w odpowiednim terminie, ponieważ czynność złożenia wniosku mieści się w zakresie uprawnień prokurenta, a nie jego obowiązków.” (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2013 r. V CSK 177/12). W mojej ocenie wprowadzona nowelizacja uchyla dotychczasową wątpliwość dotyczącą odpowiedzialności prokurenta za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Wynika to wprost z konstrukcji przepisu, gdzie racjonalny ustawodawca postanowił obarczyć tym obowiązkiem każdego, kto ma prawo prowadzenia spraw dłużnika i jego reprezentowania. Warta podkreślenia jest tutaj zastosowana koniunkcja powodująca, że osobą odpowiedzialną jest ta, która spełnia łącznie dwie przesłanki: 1) ma prawo prowadzenia spraw dłużnika oraz 2) ma prawo jego reprezentowania.


Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 109(1) § 1 k.c. prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Natomiast prokurent nie jest uprawniony do prowadzenia spraw spółki w rozumieniu tożsamym z przepisami Kodeksu spółek handlowych  (por. art. 78, 201, 283, 368 i 469 k.s.h.). Tym samym nie zostaje spełniona jedna z przesłanek odpowiedzialności za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Dalsze argumenty tylko potwierdzają tezę wyłączającą prokurenta z kręgu osób odpowiedzialnych w myśl art. 21 p.u.


Po pierwsze prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę, a zatem zakres umocowania wynika z udzielenia pełnomocnictwa a nie z ustawy, umowy spółki lub statutu.


Po drugie zgodnie z uzasadnieniem nowelizacji: „Zmiana art. 20 ust. 2 pkt 2 p.u.i.n. ma na celu jednoznaczne wyeliminowanie wątpliwości co do uprawnienia do składania wniosku przez prokurentów. Co prawda, zgodnie z dominującym w literaturze poglądem, prokurent nie jest legitymowany do złożenia wniosku, aczkolwiek problem ten nie jest postrzegany jednolicie. Pewność prawa wymaga, aby eliminować z ustawy przepisy niejednoznaczne i budzące wątpliwości. Odpowiednia zmiana została wprowadzona w art. 21 ust. 2 p.u.i.n.” (por. uzasadnienie do rządowego projektu ustawy - Prawo restrukturyzacyjne, druk nr 2824).


Po trzecie i ostatnie, posiłkując się wykładnią systemową należy zwrócić uwagę, że w ramach przedmiotowej nowelizacji nie uległ zmianie przepis art. 586 k.s.h., zgodnie z którym odpowiedzialność karną za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nadal ponoszą wyłącznie członkowie zarządu spółki albo likwidatorzy.


Należy zatem stanowczo stwierdzić, że w obecnym stanie prawnym prokurent nie ponosi odpowiedzialności za niezłożenie we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Blogi

Cieciórski, Wacławik Spółka Partnerska Radców Prawnych
ul. Słowackiego 39/4
87-100 Toruń

tel. 00 48 56 621 95 39

e-mail: kancelaria@kancelariacw.pl